Khajuraho

In de trein naar Khajuraho, een klein plaatsje bekend om de erotische tempels. Ik ben benieuwd.

In de trein klets ik met de meid uit de U.S. en het Zwitserse koppel, ze komen uit de bergen en hij blijkt een Royal Enfield te bezitten, een uit 2004 met een mat donkkerode tank en een prachtig geluid. Ik weet niet wat dat is, al die motorrijders die ik ontmoet. Het is een aangename tijdsbesteding, die mannenpraat. We besluiten met twee potjes schaak, de kleine stukken blijven gelukkig staan op het bord en daarna ga ik plat. Deze keer zonder laken en dekens. Ik bel nog gauw met het hotel, checken of ze een kamer vrij hebben en ik heb op Tripadvisor gelezen dat ze mensen voor 100Rs van het station laten ophalen. Tevergeefs proberen ze er 150 van te maken, alles is geregeld en ik probeer te slapen.

De volgende morgen, 15 November, komen we maar 15 minuten later aan dan gepland. Hoe is het mogelijk, een heuze meevaller na een drie uur vertraging tijdens mijn eerste treinrit in India. We besluiten de bestelde rikshaw te delen en als we uitstappen zien we alweer een veel te grote horde maaiende armen bij een veel te kleine uitgang. Nouja, voor jullie beeldvorming dan, in elk geval weer een hoop rumoer. Vooraan zie ik een iel, voor mij klein en wat oudere man staan. De armen lichtgebogen en met de handen boven het hoofd. Met de handen zwaait hij een papiertje heen en weer, van links naar rechts. 'NINO' staat erop. Het is een plaatje. Ik zeg hem dat er drie meer meegaan en vraag of dat oke is, 'big rikshaw' antwoordt hij met een glimlach. De bagage achterin, de gitaar op schoot en met zijn vieren op het bankje, ofwel... lekker knus. Na ongeveer 20 minuten arriveren we bij Yogi Lodge. Het duurt niet lang of de lichten gaan aan en ik kan al inchecken. Ik zie dat overal in India, het personeel slaapt op de bank of op de grond en elk moment staan ze klaar om je te helpen. De ene keer wat minder vlot dan de andere weliswaar maar het kan allemaal. De rikshaw rijdt er weer vandoor, voor hetzelfde geld zet hij het drietal af bij hotel Zen, iets verderop, gelegen aan de Jain Temple Road. Kijk, dat is service. Zonder gezanik om meer geld of moeilijk gedoe. Ik bekijk de kamer en hoewel mij via de telefoon een minimum prijs van 300 genoemd is, kost de kamer ineens 400. Als ik er op sta de goedkopere kamer te bekijken gaat er ineens 100 van de prijs af. Allemaal niet lastig maar toch even proberen, de slimmerikken. Ik voel mij overigens wel op mijn gemak, ontzettend gastvrij ontvangen en aardige mensen schat ik in. Ik drop mijn tas, haal de camera uit de kleinere rugzak met het hangslot en in de hiking outfit ga ik er op uit, 6am, een mooie tijd om de bekendste en grootste groep tempels te bezoeken, de Westerse groep, op nog geen 2 minuten loopafstand. Ik passeer het kleine binnenpleintje waar mijn kamer aan grenst en de rechthoekige uitgang, met receptie aan de rechterkant, een paar banken, boeken en een pc aan de linkerkant. Door het kleine straatje dat uitmondt in een centraal plein, rechtsaf naar de grote weg, linksaf en na 20 meter bevindt de ticket counter zich aan de rechterkant. Pal naast de ingang van het park dat de tempels herbergt. Ze worden beschermd door een hekwerk en zijn dus zichtbaar vanaf de grote weg en een aantal tegenover gelegen polulaire restaurants. Met een paar mensen meer wacht ik tot we een ticket kunnen kopen, openingstijd is van zonsopgang tot zonsondergang. Een paar gidsen maken handig gebruik van de tijd om zichzelf te verkopen. Het wordt nu al licht en het duurt niet lang of ik heb een kaartje en ben binnen. Dat is lekker. Ik volg de route en bekijk de 8 a 9 tempels, verspreid gebouwd. Prachtig mooi en ongelovelijk veel detail. Gewoon niet te bevatten, letterlijk door de bomen het bos niet meer zien. Gigantisch groot, de meest omvangrijke tempel heeft een koepel boven het binnenste deel van de tempel, de rest van het dak is versierd met 84 kleinere replica's van deze koepel. Elke tempel bevat overeenkomende elementen en is gebouwd op een verhoging, met een trap, een boog, een tussenstuk, een buitenste tempel en een binnenste heiligdom. De precieze namen zijn me te ingewikkeld en elke tempel verschild weer, evenals de god waarvoor deze gebouwd is. Een ode aan Krishna, een ode aan Shiva, een ode aan Brahma. En hoewel de genoemde verschillen en overeenkomsten in architectuur, ik zie 'enkel' een gigantisch grote tempel met teveel detail en ontzettend veel porno. Erotische beeldhouwwerken van mensen en dieren. Aan een stuk door in de verschillende delen van het bouwwerk, vanaf de randen van de gigantische platformen tot aan de spits. De eerste twee tempels bekijk ik aandachtig en met oog voor detail. De overige tempels bekijk ik wat vluchtiger, ik schiet voldoende foto's en na 2uur sta ik weer buiten de poort. Ik ben blij dat ik de belangrijkste attractie met zonsopgang heb gezien, in alle rust. Vanuit het park sla ik rechtsaf de hoek om en loop langs het hek, weer rechtsaf en ik passeer een Ganeisha standbeeld. Voor mij bevindt zich nog een oude tempel, deze is echter vrij toegankelijk en nog steeds in gebruik. Ik aanschouw de rituelen en er staan een paar oude, bijzonder geklede mannen armbandjes te verkopen.

Ik loop terug, tijd voor ontbijt. Ik wandel de Jain Temple Road een stukje af, de hoofdweg van de westelijke groep tempels naar de oostelijke en de zuidelijke groep tempels, ook wel betiteld als Jain tempels. Snel zie ik het gezochte restaurants aan de linkerkant, restaurant Agrasen. Als enige gast neem ik plaats langs de rand van het dakterras en heb een mooi zicht op de drukte in de straat. Tevens wil ik weer naar een 'equanimous state of mind' toewerken. Qua verkeer is het hier veel rustiger dan andere plaatsen, het is dan ook een erg klein plaatsje met twee grote wegen, drie tempelgroepen en wat musea. Echter weet de bevolking het goed te verkloten voor zichzelf, er is constant aggressieve verkoop, in elk mogelijke vorm. Ik ben op straat nog geen minuut gelaten. Ze lopen een heel eind met je mee en beginnen te schreeuwen zodra je in het gezichtveld verschijnt. Voor een flesje water, kleding, voedsel of souvenirs. Noem het maar. Ze begrijpen zelf niet waar ze mee bezig zijn, vreselijke plek. Van zichzelf oh zo mooi. Ik kan het gevoel niet eens beschrijven en de komende twee dagen sta ik op scherp, in de verste verte niet relaxed. Na het ontbijt wordt dit gevoel wederom gevoed, waar ik ook kom. Op straat fietsen jochies van onder de tien met je mee, je brutaal een hand schuddend willen je ze 'helpen'. Ik krijg van twee jongens te horen dat ze graag Engels leraar willen worden en daarom een praatje willen maken. Niet veel later wordt mij de ingang van het archeologisch museum gewezen. Wel dien ik eerst een kaartje te kopen voor de Westerse groep tempels, dan kun je hier ook gratis naar binnen. Ik vertel de jongen dat ik al een toegangskaart heb en als hij me vragend aan staart leg ik uit dat ik om 6uur al binnen was. Een grote grijns verschijnt op zijn gezicht en we geven elkaar een box. Misschien zijn ze niet allemaal zo verrot opgevoed als sommige doen voorkomen.

Het archeologisch museum heeft een paar prachtige beelden, vooral die van de Nymfen trekken me aan. Tjah, ik kan het ook niet helpen. Allemaal stukken die horen bij de tempels. Van de oorspronkelijke 85 tempels zijn er nog maar een paar over, de huidige groepen. Daarnaast is de hoofdattractie alleen al de moeite waard, een dikbuikige dansende Ganeisha van een meter hoog. 'Gaaf in de hal thuis' denk ik nog, maar hier kunnen er meer mensen van genieten, net als ik nu. Ik moet ontzettend nodig naar de wc en ik spot een modern gebouw naast het museum, 'Zostel'. Eenmaal binnen aanschouw ik de moderne kamers en de gemeenschappelijke ruimte. Geinige muurschilderingen en fatsoenlijke slaapzaaltjes. Ik ben oprecht geinteresseerd en vind het een mooi concept, een keten hostels gericht op de backpacker van tegenwoorder. Een rijk uitgeruste tv, een restaurant of cafe, een chillruimte en een auto en motor naast de deur te huur. Daarnaast is het schoon en heeft het een hippe inrichting. Je betaald voor een bed op een slaapzaal dan ook wat ik nu voor een eigen kamer betaal, maar de faciliteiten zijn het waard. Na een halfuurtje maak ik gebruik van de voorzieningen en ik spreek af de volgende morgen langs te komen om een dagje op de motor de omgeving te verkennen. Een afspraaak die ik later vanavond telefonisch annuleer, Khajuraho blijkt erg duur te zijn. Ik zal in elk geval de keten onthouden voor de rest van mijn reis, een lekker plekje om tot rust te komen en kennis te maken met andere backpackers. Ik vervolg mijn weg over de grote straat, langs het hek van het park, terug langs de ingang en ik loop door. 1 a 2km tot aan het nieuwe archeologische museum, juni dit jaar geopend. Wederom een modern gebouw met een tentoonstelling van verschillende (erotische) beelden. Na de ingang start de tentoonstelling met een rij schilderijen van de renovaties en de ruines. Een kleine, wat bolle Italiaan spreekt me aan. Langzaam komt hij uit zijn woorden en ik maak eruit op dat hij nu in Khajuraho woont, als ik hulp nodig heb helpt hij me gratis. Ondanks dat ik weet hem niet te zullen bellen, sla ik het telefoonnummer op. Als ik buiten ben neem ik plaats voor de ingang en maak ik een praatje met de werknemers hier. Een van hen wil zijn sandalen wel ruilen tegen mijn hiking schoenen, haha joh echt. 5 minuten later zeg ik gedag en ga ik door naar het tribal folk and art museum, hier schuin tegenover gelegen, een stukje terug in de richting van het centrale plein en de tempels. Als ik linksaf sla en er bijna ben stopt er wederom iemand om 'een praatje te maken', maar ik mag ook even in zijn shop komen kijken. Het houdt maar niet op...

Ik verneem dat het verboden is foto's te maken in dit museum, evenals in voorgaande musea. Het is echt een tribal museum met geinige in elkaar geknutselde beeldjes, oude voorwerpen en kleurrijke schilderijen. In de verwaarloosde tuinen rondom neem ik plaats op een bankje. Even tot rust komen en daarna weer terug naar de Jain Temple Road. Hollands appelgebak met warme custard en een dikke bak cappuccino, daar heb ik zin in en het is verkrijgbaar in restaurant Mediterraneo, naast het restaurant waar ik heb ontbeten. De eigenaar is een paar keer in Nederland geweest en we kletsen met elkaar. Hij is erg prijzig, ik besluit geen lunch meer nodig heb gezien het flinke stuk dat ik voorgeschoteld krijg.

Ik loop dit keer de Jain Temple Road af, op weg naar de andere groepen en ik begin met de twee tempels aan het eind van de linker aftakking van deze weg. Ik ben alweer veel te vaak aangesproken, halverwege loopt er weer een boeren jongen met me mee. Ik zorg dat hij me met rust laat, ik vind het een gladjakker zo gezegd. Na de eerste tempel, die ik met een kwartier gezien heb, volgt er weer een boeren jongen. Deze lijkt schappelijker en ik maak hem heel duidelijk dat ik niks koop en geen geld geef. Hij antwoordt, ik ben een echte Indier uit Khajuraho, 'real people', niet een van de vele verkopers uit het nieuwe gedeelte van dit kleine plaatsje. Via een shortcut neemt hij me mee door het dorp en laat me de school zien waar hij les heeft gehad, daarna de gekleurde huizen en kleine tempeltjes in het dorp. Tot slot arriveren we bij de andere aftakking van de grote weg en als ik besluit geen chai bij hem te drinken vanavond nemen we afscheid. De Jain tempels, eenmaal binnen is het weer lekker rustig, dit gevoel wordt gedeeld met andere buitenlandse bezoekers. Onder luid geschreeuw blijkt dat ik ook de sokken uit moet doen voor betreden van de heiligdommen, jaja kalm zeg. Met een dik halfuur heb ik het hier ook wel gezien en begin ik aan de wandeling terug. Na 300m heb ik voor even geen aanspraak op straat en ik koop een fles water verderop, bij een van die standjes waarvan ik het de verkopers gun. Afgelegen van de drukte en in de weer met de familie, onverschillig over de verkoop. Met de ijskoude fles water neem ik plaats aan de rand van de straat en voor een minuut of tien heb ik hier de buurt om me heen, 6 kids, papa en opa. Een high five, een lach en een selfie volgen. Dit is waar ik van houd, niks moet en hoeft, gewoon zijn, tijd met elkaar doorbrengen al kun je elkaar niet verstaan. Zonder verwachtingen een moment aandacht aan elkaar geven. Ik geef ze nog een high five en loop verder.

Tegenover de restaurants die ik vandaag heb geprobeerd neem ik plaats in een internetcafe. Het is veel te lang geleden dat ik mijn blog heb geupdate. Ik ben al een paar dagen druk met het verslag over mijn ervaringen in Varanasi. Op het balkon in het gasthuis daar, het internetcafe, in de trein en nu in Khajuraho. Als de stroom een krap uur later uitvalt probeer ik het in het hotel, gelukkig mag ik (betaald) de receptiecomputer gebruiken. Hier blijkt internet niet goed te werken en ik sla alles op in een worddocument, in de hoop de tekst naar mezelf te kunnen mailen voordat ik vertrek. Ik mag de usb stick niet gebruiken, dat veroorzaakt waarschijnlijk kortsluiting, zoals in Dharamkot ervaren. Ik werk weer een uurtje en ik wandel terug, neem plaats bij Bella Italia en bestel een pizza. Het is nog vroeg, ik wil vanavond naar de licht en geluidsshow bij de tempels. Ik verwacht eenzelfde concept als op het oude fort in Delhi maar ik ben desalniettemin benieuwd naar een uitgebreide versie van de historie. De pizza met kip en mozzarella is wat droog en taai, ondanks de goede reviews op Tripadvisor. Tevens heb ik spijt dat ik voor de kip heb gekozen, ik denk aan de beelden van teveel beesten in kleine kooitjes en de taferelen bij de openbare slachterijen her en der in de straten van India. Wederom, in het westen doen we niet anders, enkel achter de schermen. Bovendien blijf ik wel eieren eten, vast recept.

Ik hoef niet wat te drinken en ik geef de ober 300 roepies, laat de rest maar zitten. Om 18u00 sta ik bij de ticket counter, bij een aparte ingang van het park. Een kaartje kost 500 roepies, een rip uit mijn lijf. Wat een duur stadje! Het voedsel en de attracties verdubbelen mijn dagelijkse uitgaven en ik voel het branden. Ik geniet des te meer van de show, vanaf een paar rijen stoelen midden in het grasveld kunnen wij als toeristen de buitenste tempels bekijken en het verhaal met licht- en geluidseffecten maken er een mooie avond van. Toch is het niet heel speciaal, waarschijnlijk omdat ik iets soortgelijks al eerder heb gezien. Op de weg terug loop ik langs 'Bambootri Hut', waar ik voor de ingang word aangesproken door een serveerder. Hij wil graag wat dingen weten over Nederland en hij biedt mij een Chai aan voor de volgende dag. Dat lijkt me gezellig, ik voel dat het een eerlijke jongen is.

Het lijkt mij goed om na te genieten van een druk dagje sightseeing. In Raja cafe, een bekende hier aan het centrale plein, bestel ik een Cappuccino. Ondanks de lekkere desserts, gefrituurde banaan bijvoorbeeld, laat ik het daarbij. Een poging wagen om de uitgaven te compenseren. Ik nodig een tweetal Engelse dames uit bij mij aan te schuiven vanwege het plekje langs de ballustrade, maar ze bedanken vriendelijk. Als ik op ben gestaan en richting het hotel wil lopen, eindig ik bij hen aan tafel en we kletsen een uurtje. Een stel oudere dames, klein en redelijk gevuld, jit en jul komt er in me op. Erg gezellig, fijn om ervaren reizigers te spreken na een stressvolle dag door de agressieve verkoop en de onophoudelijke aanspraak. Een perfecte methode om mijn geduld te trainen, ik heb nog een lange weg te gaan...

In het hotel kruip ik weer voor het beeldscherm, ondanks dat het al over negen is. Rond 23uur gaat het licht uit en gaat er een plat achter mij op de bank, desalniettemin mag ik doorwerken zo lang als ik nodig heb. Ik heb het eerder al genoemd maar hier kan en mag alles. Zij storen zich nergens aan en gaan met de flow. Wat er ook maar op hun pad komt. Of ze op de grond slapen of op de bank, of je midden in de nacht aankomt of met klaarlichte dag, allemaal prima. Om half een vind ik het ook prima. De rest volgt later wel en vrij snel ben ik ver weg.

De volgende morgen doe ik rustig aan, wat langer liggen en mediteren. Om 10 uur neem ik plaats bij 'Bambootri hut' met een kopje hot ginger lemon honey tea. Het is een mond vol. 10 minuten later schuift Dev aan en hij is blij me te zien. Een hele tijd spreken we over mijn reis en over India. Hij haat zijn eigen thuisbasis, al die mensen die de toeristen lastig vallen, laat ze een vak leren en dit prachtige dorpje niet verpesten. Daar ben ik het mee eens. Onder genot van de beloofde Chai hebben we het over Nederland en hij verteld over een vriend die een restaurantje wil openen bij ons. Zoals zoveel ambitieuze plannen die mij hier ter ore komen, neem ik het met een korreltje zout. Hij neemt me mee naar zijn huis en stelt zijn familie voor. Zijn huis ligt in het nieuwe gedeelte van Khajuraho, een van de vrolijk gekleurde huizen waar ik gister al ben langs gelopen. We zitten op het bed, luisteren naar muziek, bekijken foto's en drinken een huisgemaakte chai. Die zijn overigens vele malen beter dan in de meeste restaurants. Hetzelfde geldt voor een kop thee van de straat. Ik probeer hem wat akkoorden te leren en we eten Meti Parantha, dubbellaagse deeg met groene slierten ertussen, zijn lievelingseten. Als we op het punt staan om te vertrekken is paps wakker en ik word vriendelijk verzocht nog even bij hem op de bank plaats te nemen. Hij is een succesvolle serveerder en bartender geweest, veelal in het buitenland en spreekt goed Engels. Toch wordt er niet veel gesproken en niet veel later vertrekken we alsnog. Terug naar het restaurant waar hij 2.500Rs per maand verdiend, ongeveer 40 euro. Hij heeft in Rishikesh voor twee jaar een hotel en restaurant gerund maar door een ongelukkige metgezel is dat op de klippen gelopen. Hij was toen negentien en hij werkt al sinds zijn twaalfde. Interessante levensverhalen en visies en ik neem een paar levenslessen in mij op. Ook hij beweerd zoals vele Indiers andere mensen aan te voelen en 'mijn hart te kunnen zien', dat soort vaag taalgebruik zijn ze hier goed in. Hij vindt me eerlijk, zegt dat ik een goed persoon ben maar dat hij ook veel pijn van mijn gezicht af kan lezen. Tjah, jullie hebben net het verhaal over Varanasi gelezen dus ik denk wel dat hij gelijk heeft. Er is veel om over na te denken maar het gaat steeds beter, twee stappen voorwaarts en een stapje terug herinner ik me.

Er is een probleem met de geluidsinstallatie, ze hebben al 4 maanden geen muziek. Hoewel ik het in eerste instantie vreemd vind om hier in Khajuraho bezig te gaan met het verbinden van audiokabels beginnen we toch met zijn tweeen, ik heb alles hier al gezien en prutsen met techniek kan wel betiteld worden als een van mijn favoriete bezigheden zo nu en dan. Lekker simpel en vaak met resultaat. Het houdt me hier van de straat en werkt dus extra ontspannend. Een uur of 3 later zitten we tevreden met achtergrond muziek en een grijns van oor tot oor. Ik vraag me af waarom hij dit niet eerder gedaan heeft en hij laat me weten dat alles veel waardevoller is in gezelschap van een ander.

Vanavond heb ik nog een laatste bezoek op mijn todo lijstje staan, een optreden van traditionele dans bijwonen. Ik drop mijn spullen in mijn kamer en als ik terug loop vergezeld Dev mij tot aan de ingang. Degene die ik in gedachten had is minder goed volgens hem en we eindigen ergens anders. En weer schrik ik van de prijs, 550 Rs. Ik probeer 1000Rs op een dag uit te geven, dus ik heb moeite om me erover heen te zetten. Goed, de komende dagen maar iets rustiger aan en ik voel mij beter als een Indier mij laat zien dat hij hetzelfde betaald (ook weleens prettig, in plaats van het tienvoudige voor buitenlanders) en duidelijk maakt dat deze dansen nergens anders te zien zijn, echt prachtig. Ik kom een theaterzaal binnen en word naar een stoel begeleid. Wauw, het is gewoon een avondje uit joh! Een moderne theaterzaal met verlichtingen en de nodige versieringen. Het doet niets af van onze westerse entertainment podia. Toch voel ik mij niet goed, ik denk aan Dev, die met me mee is gelopen tot aan de balie. Ik voor hem een kaartje willen kopen, hoeveel meer verdienen wij in Nederland. Helaas kan het er echt niet uit en ik verontschuldig mij als ik terug kom. Hij stelt liever met zijn familie te gaan. Ik wordt losgemaakt van deze gedachte als er een bus buitenlanders de zaal binnen komt, allen op leeftijd en flink uitgedost. Wat een commotie, ze willlen allemaal een ander plekje, ondanks 4 gereserveerde rijen, verplaatsen constant en zijn oh zo druk in discussie. Het is zo moeilijk allemaal, ik schaam mij diep. Dan wordt het begin verstoord door de vrijwel altijd late Indiers die ook noodzakelijk de stilte denken te moeten doorbreken. Enfin, rust in de zaal en er worden traditionele dansen getoond van alle 7 staten van India, compleet in karakteristieke kleding en totaal andere bewegingen. Geweldig om te zien en de dansen uit Bihar en Rajasthan zijn mijn favoriet. Een uur later sluiten ze af met de verschillende outfits en een ode aan India. Dev had gelijk, deze voorstelling maakt je gelijk aan het lachen en vrolijk klappen we een paar keer mee.

Naderhand schuif ik weer aan tafel en neem Madhai Kofta met butter en cheese naan. S middags was me al gevraagd of ik iets wilde eten dus ik verwacht niks te hoeven betalen, wordt het afgedaan met 20% korting, een marginale 80 eurocent. Heb je mij weer met mijn verwachtingen en ik probeer blij te zijn met wat ik wel krijg en de overheerlijke maaltijd. Er worden twee flesjes drank gehaald en we roken een sigaartje met het personeel. Ik heb het niet echt nodig maar na een maand vind ik het wel mogen en ook wel gezellig, denkend aan de vele gezellige uurtjes na werktijd thuis, in het knusse Hengelo. De volgende dag gaat de trein en om 7 uur word ik opgehaald met de tuktuk, we nemen afscheid en ik beland op een oor. Blij dat ik een dagje met locals heb doorgebracht, tot nu toe niet veel meegemaakt omdat ze altijd wel iets van je willen. Is het geen geld, dan wel informatie of een ander soort dienst. Natuurlijk hebben we vandaag veel uitgewisseld, maar dat is ook in mijn voordeel. Achja en na de gratis lunch van vanmiddag en de tijd samen vergeet ik de rekening van de maaltijd en probeer ontspannen uit te kijken naar morgen.

Off to the Taj!