Amritsar / Dharamkot

Na het lange reisverhaal van de vorige keer, en voornamelijk het lange typen, heb ik besloten de blog maar iets vaker bij te houden. Tevens kan het zomaar zijn dat ik morgen mijn telefoon inlever en tien dagen met mezelf, de mind, Boeddhisme en grote levensvragen bezig ben.

Het is inmiddels gelukt om de foto's en video's te uploaden en de blog naar wens bij te werken. Sterker nog, media van de Gouden Tempel staat al online, zonder verhaal, zonder context! Maar ach, heeft een dergelijk bouwwerk als de Harmandir Sahib context nodig? Beeldschoon en werkelijk verbluffend. Maar eerst was er die avondmaaltijd, bij dat restaurant op de weg terug naar mijn hotel.

Ik loop langs de andere kant van de weg terug, langs de Company Bagh richting de kruising. Aan de straten die uitmonden in de kruising zitten meerdere restaurants met dezelfde naam gevestigd, een gewoonte hier om een graantje mee te pikken van een knaller op Tripadvisor. Ik check via de app of ik onder de juiste gevel doorloop en kom terecht in het prachtig ruime en nette 'Crystal Restaurant'. Het doet zijn naam eer aan met de obers in vol ornaat a la gilletje, strikje. Als ik de menukaart onder mijn neus krijg begrijp ik de setting en de luxe uitstraling, maar helaas het biertje is al onderweg. Dan maar een keer wat luxer uiteten, een vegetarisch gerecht kost al gauw 250 roepies. Amritsar staat bekend om de Amritsari Kulcha, naan gevuld met allerlei groenten, wederom ei, boter, olie. Erg lekker en ik bestel er nog maar één als ik geniet van de linzen in saus. Ik laat het bij 1 biertje en een flesje mineraal water, zo is er nog ruimte voor een dessert :) Ik zit er nu toch. Ik bestel de specilaiteit, de 'Sizzling Brownie'. Het is werkelijk waar een bijzonder nagerecht, een kokend plaatje met daarop een crispy Brownie met een dikke bol vanille ijs on top. Om het af te maken krijg ik er een Alladin lamp bij met warme chocolade saus die er aan tafel overheen wordt gegoten. Wat ver-ru-ke-lijk. Ik loop de laatste kilometer terug naar het hotel en laat het eten lekker zakken.

7 Oktober, de Gouden Tempel, het is zover. De GPS gaat aan om eerste licht en zonsopgang te checken, 04.30 am zet ik de wekker en om 05.37 uur schrik ik wakker. De eerste ronde heb ik dus al gemist, gauw douchen en onderweg voor het plaatje bij zonsopgang. Ik loop aan de hand van de heilige app 'MAPS.ME' en GPS die kant op, door verschillende nauwe straatjes, de schoenen uit, de voeten wassen, theedoek om de blonde manen en naar binnen. Prachtig. Ik heb de betreffende bladzijden uit de Rough Guide met de verschillende bezienswaardigheden en geschiedenis al een keer of vijf gelezen, maar het spookt nog steeds. Ik pak het boek er nog maar eens bij als ik langs de waterrand plaatsneem en geniet van de omgeving. Wat een drukte al zo vroeg in de morgen. Ook voor de Sikhs blijft het een heilige plek die ze zeker eens in hun leven gezien moeten hebben. Tevens zie ik veel Indiërs en er staat al een lange, lange rij voor de Gouden Tempel. Ik bekijk de omgeving, loop wat rond en geniet met gekruisde benen in de ietwat vertrouwde lotushouding. Als de eerste zonnestralen zich vertonen sluit ik aan in de rij, het wordt alsmaar drukker. Na lang wachten en gelijk heel wat geduld in praktijk brengen, sta ik vooraan. Voor de balk die af en toe gelift wordt door twee Sikhs om de volgende massa toe te laten tot het heiligdom. In de rij lopen er wat jongens in mijn rug te duwen en grappen te maken. Ze proberen wat mensen in te halen en krijgen verschillende boze blikken. Als ze echt irritant worden zeg ik er wat van en na een paar verbazende blikken van mij als reactie op het luide gegrinnik, blijft het rustig.

Eenmaal binnen neem ik weer plaats op het kleedje op de marmeren vloer, tot rust komen, met aandacht er zijn en genieten in het moment. Althans, dat probeer ik dan maar. Tevens is het een hele ervaring tussen alle knielende, buigende, reciterende en biddende mensen. Compleet met tulband en gewaad. Het gezang en het voorlezen uit de Guru Granth Sahib (het heilige boek of de heilige tekst van het Sikhisme) gaat non-stop door, en een lezing van 48 uur wordt afgewisseld in cycli van drie uren voorlezen. Overal in- en om de gouden tempel zitten Sikhs te reciteren en met een soort stoffenvangers te wapperen. Ik loop een rondje en betreed de traptreden naar het dak. Ook hier vindt een lezing plaats en zet ik mijn atheïstische gevoelens opzij, ik tik de grond aan en vervolg met het voorhoofd en de regio van het hart. De kniebuiging volgt, compleet met voorhoofd op de marmeren vloer, en ik druk een paar roepies in de kist. Zoals ik al noemde; het integratieproces begint zich aardig te voltrekken. 

Aan het begin van de loopbrug staat een gigantische boom met gouden hekwerk omgeven, ook weer zo'n mooi plaatje. Ik loop door naar de Akal Tahkt, het centrum van het Sikhs bestuur. In het verleden een belangrijke post en hedendaags nog steeds in gebruik voor belangrijke beslissingen en geschillen. Een prachtig open binnenplaats met een dubbele zuilengang die een deel van de omheining vormt, startend vanuit de poort waardoor ik binnen ben getreden, doorlopend in de muur en zuilen die het gehele complex omgeven. Langzaam wandel ik richting de Guru-ka-langar, ofwel de grote keuken - en kantine - waar zo'n tienduizend maaltijden per dag worden geserveerd. Het grootste goed dat men kan bereiken is volgens de Sikhs gelijkheid, ongeacht sekte, religie, afkomst, eenieder heeft recht op een maaltijd. Ook dit is weer een hele beleving. Velen die borden en bestek uitdelen. Ik neem plaats in de hal/kantine, in een lange stoet van mensen, een paar rijen breed. Weer een ruim pad ertussen en voor ik het weet komen de emmers rijst, dahl en de manden chapati voorbij en heeft iedereen een bord vol. Ik krijg nog een paar chapati's meer, op een of andere miraculeuze wijze heb ik altijd brood te weinig  of rijst met saus teveel. Ik maak een praatje met iemand die mij al een paar keer heeft zien lopen en het eenzaamheidsgevoel kent. Ze is getrouwd met een man uit Punjab en wil mij toch wat gastvrijheid meegeven. Mooi om te zien; een typisch Schotse dame, ietwat mollig, naast een iele, donkere Indiër met een pikzwarte baard. Ik mag mij gewoon thuis voelen is de boodschap, aangezien zij ook enorm veel aandacht krijgen. Ja, wat wil je ook met een vol blanke baby.

Ik ga richting de uitgang, het bord mee en ik gooi dit in een emmer. Daar wordt er door drie man al die borden, die honderden borden, razendsnel door een beetje water gehaald en naar de volgende emmer gegooid. Er staan rijen met kranen in een lange bak en bij elke kraan staat iemand af te wassen. Een gerinkel en een lawaai, constante doorlopende kranen en poetsende mensen. Zie de foto's, het is bijzonder.

Ik zit nog even buiten en rond 11.00 uur besluit ik mijn weg te vervolgen. Misschien kom ik vanavond terug, ik zie wel wat de dag me brengt. Ik loop naar buiten en richting de Jallianwalla Bagh, zoals te zien in de foto's. De plaats waar door Mahatma Gandhi is opgeroepen tot een demonstratie en waar General Dyer uit Groot-Brittannië de mensenmassa met 90 soldaten en 1650 kogels afslacht. Er werden naderhand ongeveer 120 doden gevonden in de diepe put op het terrein. Ook hier is het weer erg druk met toeristen en ik stoor mij aan de selfie-sletjes op deze memorabele plek. Na een paar rondjes en wat foto's is het tijd voor koffie, de Cafe Coffeebar zit aan de overkant en onder het genot van twee Americano's lees ik 'Expeditie Geluk' uit. Wat een prachtig boek met veel mooie inzichten. Ik probeer de twee bedelende kinderen voor de ramen te negeren, zodra als ik die kant op kijk zijn ze weer geprikkeld en worden de bedelende gebaren alleen maar erger. Na een ruim halfuur zijn ze weg.

Het volgende plan is Tarn Taran. Ik loop een rondje, bekijk nog een tempel meer en bekijk de verschillende souvenirshops onderweg naar het busstation. Ik heb vanmorgen al gevraagd en elk kwartier gaat er wel een bus die kant op, naar Tarn Taran city op 25 kilometer afstand dat wederom een equivalent van de Gouden Tempel herbergt. Dan heb ik volgens mij alle replica's gezien, compleet met meer en al. Het geloof, de plaats, de ervaring en de bijzondere Sikhs, een indrukwekkende ervaring. 

Na 40 minuten stap ik uit in Tarn Taran, zoals beloofd, wederom wordt mij een ritje aangeboden en ik word naar een van de vier ingangen gebracht. Alhoewel de aardige Indiër mij bij het afzetten iets te lang blijft aankijken laat ik het bij 'Thanks' en 'Namaste'. Daar zul je het mee moeten doen. Ik koop een eigen theedoek met het teken van de Sikhs en de blonde haren worden weer netjes bedekt. Gelukkig geen wachtrij, maar wel weer erg indrukwekkend. Na een kort bezoek loop ik terug, pak de bus en ik besluit dat het mooi geweest is voor vandaag. Morgen wil ik graag de bus naar Dharamsala pakken en ik heb weer heel wat afgewandeld. Ik loop vanaf het busstation naar het goed aangeschreven 'Khesa da Dhaba' in het centrum van het doolhof aan straatjes en winkeltjes, te midden van Amritsar. Een Thali doet me goed en nadat ik op de terugweg een beetje verdwaal ben ik met een uurtje weer veilig in mijn hotel. Ik gebruik nog kort de wifi en ga op tijd slapen. 

De volgende morgen, 8 Oktober, heb ik om 09.30 am de wekker gezet, ik word alweer op tijd wakker. Wel lekker, zo van nature wakker worden vroeg in de morgen en ik heb een lange nacht gemaakt. Ik denk dat me dat goed heeft gedaan, maar toch ben ik weer gespannen. Ik MOET de backpack inpakken, geld pinnen, ontbijtje scoren, de juiste bus weten te pakken. Met de backpack loop ik door de stad en menigeen die ik op straat vraag weet me niet in het Engels te vertellen waar ik een ATM kan vinden. Ik heb nog 300 roepies op zak, net genoeg voor de busreis maar ik neem het zekere voor het onzekere. En stiekem lust ik ook wel een zakje chips onderweg. Na wat vragen, een pinautomaat die het niet doet en de nodige stress die erbij komt kijken, is het gelukt. Snel richting station, een flesje water en het verwachte zakje chips. Ik loop terug met de boodschapjes en neeeeeeeee, zit er vogelpoep op mijn backpack. Goed, zo weer schoon, beetje water erbij en klaar. De busticket wordt gekocht en als ik plaats neem met twee Samosa's in de bus, weet ik niet meer waar ik het bonnetje gelaten heb. Zoeken, zoeken en daar is hij dan. Ik ben er he-le-maal klaar mee. 

In de bus bemachtig ik de driepersoons bank voorin, met de belofte op een backpack meer te passen geeft me dit de mogelijkheid lekker languit met een rustgevend muziekje wat te kalmeren. Na een kleine zeven uur komen we aan in Dharamsala en als iedereen rustig de tijd neemt om uit te stappen wijst de buschauffeur naar de bus naast ons met de mededeling 'Last bus to McLeod Ganj', daar gaan we weer. Snel overpakken, plaatsnemen, ticket kopen en een halfuur hobbelen. Na enig zoeken met Hannah een rikshaw naar Dharamkot kunnen bemachtigen en delen. Hannah zat in dezelfde bus en we eten samen wat bij Friendly Planet, de Israeli place tegenover het gasthuis waar we buurtjes zijn. Een keurige kamer met nette badkamer en een warme douche, een warme douche met een flinke straal gelukkig. Daar ben ik aan toe!

Ik bel met paps, mams en broer en rond middernacht is het tijd om de oogjes toe te doen. Een paar Israeliërs roken en drinken er nog een paar op het terras, met het nodige kabaal. Het interesseert me niet meer. Oordoppen in en ik ben weg.

9 Oktober, tot rust komen. Helemaal tot rust komen. Ik word als vanzelfsprekend wakker om 07.30 am. Ik rust lekker uit en ben relaxed. Douchen, in de kleding, was afgeven en door naar de bekende meditatiehal, Tushita's op 5 minuten lopen. Niet meer het steile bospaadje, maar aanzienlijk dichterbij vanaf dit dorpje aan de andere kant van de berg. Na de meditatie lopen Hannah en ik naar Kunga's guesthouse in McLeod Ganj en hebben ontbijt op het terras. We winkelen wat, ik koop slippers en een zaklamp, morgen kan ik beide zomaar nodig hebben. Ik neem plaats, drink wat her en der, laat mij scheren en knippen, eet momo's rond vieren en wandel voldaan weer terug.

De sociale interactie en verbondenheid is altijd en overal aanwezig tijdens het reizen. Ik zie dezelfde jongen uit Duitsland waar we vanmiddag bij de brunch naast hebben gezeten. We maken een praatje en een Israelische dame sluit aan, ook al een paar keer gezien hier, zo'n anderhalve week geleden. Ik loop met haar terug over Dharamkot, we belanden bij het theestandje aan de voet van het pad richting het centrum en drinken een Chai. We hebben een goed gesprek, na de tiendaagse retreat die zij net heeft afgesloten gaat dat vrij gemakkelijk. Ik ben nieuwsgierig naar wat me te wachten staat en wat het in haar heeft losgemaakt. 

Ik loop richting Sanjay's guesthouse, waar ik nu twee nachten verblijf. De was haal ik op en ik maak dankbaar gebruik van de faciliteiten om de blog bij te werken. Het zijn maar twee dagen, maar er is alweer ongelovelijk veel gebeurd. Veel mooie dingen gezien en onvergetelijke ervaringen opgedaan. Binnenin verander ik mee. Ik word rijker met elke stap die ik hier zet, ben mij bewust van de dingen om mij heen en maak met eenieder een sterkere connectie. Het is een land apart en een ervaring an sich. Ik hoop van harte dat ik morgen deel kan nemen aan de retreat, de nieuwsgierigheid is gewekt en het lijkt mij een zeer waardevolle ervaring.

Het is fantastisch.